Hopp til innhold Hopp til hovedmeny

Hjem

> Felles > Bli inspirert

Carl Frode Tiller:

Innsirkling

Innsirkling

Hausten 2017 kom trønderen Carl Frode Tiller med sin 6. roman sidan debuten med Skråninga i 2001. For dei som enno ikkje har lest noko av denne forfattaren vil eg trekkje fram den meisterlege Innsirkling-trilogien, som starta med Innsirkling i 2007. (Oppfølgjarane, Innsirkling 2 og 3, kom i 2010 og 2014).

David har mista minnet. For å finne tilbake til seg sjølv har han sett inn ei annonse med bilde av seg i avisa. Han ber folk som kjenner han att på bildet om å ta kontakt med han pr. brev. Han ønskjer å få hjelp til å finne tilbake til kven han er, og vite kva rolle han har spela i andre sine liv.

Handlinga skifter mellom breva frå brevskrivarane og deira tilvere i notida. Skildringane avdekkjer slik like mykje kvardagslivet på Otterøya og i Namsos på midten på 2000-talet, som David sin oppvekst på 1970- og -80-talet. Til saman dannar desse forteljingane eit svært realistisk tidsbilete dei fleste lesarar vil kjenne seg att i.svært realistisk tidsbilete realistisk tidsbilete realistisk tidsbilete

Det blir etter kvart eit stort persongalleri som får presentere sine versjonar av kven hovudpersonen er: stefaren, venner frå barndom og ungdomstid, ex-kjærestar - og ei eldre dame som var til stades da David vart fødd. Vi får til dels ulike versjonar av David sin barndom og ungdomstid. Lesaren blir etter kvart tvunge til vurdere utsegna som framsettast, og tolke romanpersonane sine underliggande motiv. Kva er sanninga? Er David sitt minneprosjekt berre eit kunststunt? Det er først i siste bandet at vi for alvor møter hovudpersonen gjennom hans eigne ord.

Tema ein møter i trilogien er identitet, kultur og klasse, arv og miljø, biologi og oppvekst - det å ikkje kjenne seg «heime» i den familien ein høyrer til i. Og frå sidelina dukkar det i 3. bindet opp nye, og sjokkerande detaljar…

Forfattaren fekk Brageprisen i 2007 for Innsirkling I. I grunngjevinga til juryen sto det det mellom anna at «Carl Frode Tiller har en utpreget evne til å få sine personer til å fremstå som overbevisende for leseren.Særlig i dialogene demonstrerer han stor innsikt i hvordan mellommenneskelig kommunikasjon fungerer.» Det er ubehageleg, det er thriller-spennande, og det er til og med morosamt.

Om du på slutten av det 3. bandet synest David er sirkla inn, står att for deg å avgjere.

Del på facebook
Jonathan Safran Foer:

Ekstremt høyt og utrolig nært

Oversatte romaner

Kvar var du 11. september 2001? Dei fleste av oss vart sitjande i sjokk og vantru framfor fjernsynet mesteparten av denne dagen, mens vi gong på gong såg fly krasje inn i tvillingtårna til World Trade Center. Det er denne redselsfulle hendinga Jonathan Safran Foer har brukt som bakteppe for romanen Ekstremt høyt og utrolig nært som kom på norsk i 2005. Og han plasserte 9-åringen Oskar Schell midt i tragedien. 

På grunn av det som har skjedd på nedre Manhattan blir elevane denne dagen sendt heim igjen idet dei kjem til skulen. Oskar er ikkje engsteleg, for han veit at begge foreldra arbeider i Midtown, og Bestemor jobbar ikkje i det hele tatt – så alle han er glad i er trygge. Men heime blenkjer telefonsvararen. Fem meldingar frå faren. Og før Oskar rekk å finne ut kva han skal gjere, tenkje eller føle, ringer telefonen på nytt. Det er faren… 

For tilfeldigheiter har ført til at far til Oskar, likevel opphaldt seg i World Trade Center nettopp denne morgonen. Han var i eit møte i topprestauranten ”Windows on the World” i det nordlege tårnet, og blei derfor eitt av dei 2973 ofra etter terrorhandlingane. 

Etter at faren dør har Oskar eit stort behov for å finne noko som kan fortelje han meir om faren, noko som kan gje han kjensla av å ha han nær seg litt lenger. Han rotar rundt i farens ting, og i ein blå vase i faren sitt skap finn han ein liten nøkkel saman med ein lapp der det står “Black”. Saman med den pensjonerte naboen som har vore krigskorrespondent legg han ut på ein innhaldsrik og sorgmunter odyssé i New Yorks gater på jakt etter ein lås som nøkkelen kan passe i. 

Boka er av det slaget som ikkje «les seg sjølv» heile vegen. Lesaren møter motstand i teksten her og der fordi Foer rett som det er bryt med romansjangeren. Boka er og krydra med illustrasjonar i form av fotografi og teikningar, blanke sider, brev med overstrykingar og uthevingar, bilete frå TV-skjermen, noko som eg i starten opplevde som rart og litt forstyrrande, men etter kvart kjende eg det som ei spanande utviding av teksten. 

Romanen vekslar mellom ulike typar tekstar der Oskar sjølv, farmora og den fråverande farfaren utgjer tre svært ulike forteljarstemmer i dei ulike kapitla. Midt oppe i notidstragedien får vi og tilbakeblikk på besteforeldra si store katastrofe: dei var opphaveleg tyske og opplevde bombinga av Dresden under 2. verdskrigen. 

Ekstremt høyt og utolig nært er ei rar, sår, varm, morosam, trist bok. Du vil sakne Oskar når du er ferdig med boka. 

Del på facebook
Fred Uhlman:

Forsoningen

Forsoningen

Eg veit ikkje om ei einaste setning i nokon roman som har gjort sterkare inntrykk på meg enn den siste setninga i Forsoningen av tysk-britiske Fred Uhlman. Eg skal sjølvsagt ikkje røpe den her. Eg skal i staden starte med den første setninga i boka: «Han kom inn i mitt liv i februar 1932 og forlot det aldri siden.»   

Året er 1932. Handlinga utspeler seg i Stuttgart – den gongen eit kultursentrum i Europa. 16 år gamle Hans Schwarz, son av ein jødisk lege, sit i klasserommet på Karl Alexander Gymnasium ein grå og mørk vinterettermiddag. Han halvsøv, teiknar krusedullar i notatblokka medan læraren doserer frå tavla.

”[…] da banket det på døren og før herr Zimmermann kunne rekke å si Herrein, inn kom professor Klett, rektor. Men det var ingen som så på den pertentlige lille mannen, for alles øyne var rettet mot den fremmede som kom sammen med ham.” 

Den framande er ny elev i klassen - grevesonen Konradin von Hohenfels. Han gjer stort inntrykk på Hans og allereie ved første møte med Konradin veit Hans at dette er den venen han har lengta etter.  

Venskapen mellom Hans og Konradin veks fram parallelt med framveksten av nazismen, og til tross for at dei to gutane i det lengste prøver å oversjå det, grip den politiske utviklinga inn i liva deira og. 

"Vi så ingen grunner til å bekymre oss. Politikk var noe som angikk de voksne - vi hadde våre egne problemer å tumle med. Og viktigst syntes vi det var å finne ut hvordan vi best skulle anvende våre liv - og selvfølgelig å oppdage livets hensikt, hvis det fantes noen hensikt, og hvilken plass mennesket hadde i det uendelige og fryktinngytende kosmos. Dette var evige og fundamentale spørsmål, langt viktigere enn slike forbigående og latterlige begreper som Hitler og Mussolini."

Men eitt år seinare er den intense venskapen over.    

Det er Hans som er forteljaren i boka, der han i 1960 ser tilbake på det som hende for tretti år sidan - ei historie om det å forsøke å tilgi sjølv om ein ikkje vil. Og ei historie om at tilgjeving kanskje ikkje alltid er mogleg, men at ein likevel kan forsone seg med ting for så å gå vidare.   

Boka vart utgitt på eige forlag i 1960, men vart kjent først seksten år seinare, da den vart utgitt på nytt med eit forord der forfattaren Arthur Koestler omtalte romanen som «eit meisterverk i miniatyr». Dette er den einaste romanen Fred Uhlman ga ut. Med sine 137 sider (Bokklubben si utgåve frå 1983) går det raskt å lese boka – men lesaropplevinga sit i lenge etterpå.

Del på facebook
Kjell Westø:

Der vi engang gikk

Der vi engang gikk

«På hvert sted et menneske har gått, lagres det et minne om det. Det er usynlig for de fleste, men for den som kjenner og elsker dette mennesket, viser det seg som et tydelig bilde hver gang man går forbi. Så lenge de elskende menneskene finnes, finnes også bildet, også om den som gikk der ikke lever lenger.» (s. 340) 

Finland igjen! Eg har aldri vore der. Den dramatiske historia til finnane kjenner eg til berre i brokkar og bitar. Eg har aldri vore opptatt av litteratur om og frå Finland, men dei få gongene eg har gått laus på slik litteratur har eg blitt både overraska og fascinert. Det har tidlegare her på bloggen vore tipsa om Tommi Kinnunen sin fantastiske roman Der fire veier møtes som finn stad ute på den finske landsbygda, med utgangspunkt i ein liten familie. I Der vi engang gikk får vi innblikk i eit heilt anna miljø. Denne romanen utspelar seg i Helsingfors, med eit stort persongalleri frå både arbeidarklassen, middelklassen og overklassen. I starten av boka sleit eg litt med at det etter kvart blei så mange namn å halde frå kvarandre, men det endra seg straks eg slutta å leite etter ein hovudperson. Det er meir dei kollektive hendingane framfor enkeltpersonar som er det sentrale i denne romanen. 

Handlinga spenner over tidsrommet frå 1907 til 1938, gjennom 1. verdskrigen, den russiske revolusjonen med påfølgande finsk lausriving og deretter borgarkrig mellom "dei raude" og "dei kvite", oppblomstringa av den fascistiske Lappo-bevegelsen, og vinterkrigen fram til andre verdskrigen startar. Vi møter klassekamp, umogleg kjærleik, framveksten av eit moderne storbysamfunn, jazzen sitt inntog i Finland, foto, moter, kunst, arkitektur – og ikkje minst sport, i form av tennis og fotball.     

Romanen skildrar på eit intenst vis korleis krig, splitting og uro forma liva til ei gruppe menneske som har det til felles at dei dei er fødd omkring hundreårsskiftet, og at dei er busett i Helsingfors. Nokre greier å gå vidare, gløyme eller fortrengje, medan dei meir sensitive går til grunne. Dette er ei bok som sit lenge i etter at siste sida er lese! 

Same året boka kom ut fekk Westö den prestisjetunge Finlandiaprisen for Der vi engang gikk.

Del på facebook
Cecilie Enger:

Himmelstormeren

Himmelstormeren

I Himmelstormeren frå 2007 tar journalisten Cecilie Enger for seg livet til ei av dei første fagforeiningskvinnene i landet, Ellisif Wessel (1866-1949). Ho blei fødd inn i ein velståande familie i Gudbrandsdalen der faren var lege. I staden for å finne seg ein ektemann frå overklassen ho var vaksen opp i, valde ho – trass sterk motstand frå den strengt pietistiske familien - å gifte seg med sin eigen fetter Andreas Bredal Wessel, og følgje han til Kirkenes der han hadde fått jobb som distriktslege. I Finnmark møtte dei mange menneske i stor naud, og tuberkulose var ein svært utbreidd sjukdom. Ellisif var med som medhjelpar når mannen var på sjukebesøk, og ho begynte å skrive om det ho såg omkring seg, både i form av dikt og artiklar til arbeidarrørsla sine aviser og tidsskrift. Funn av jernmalm i Sør-Varanger hadde ført til at Kirkenes utvikla seg til eit aktivt gruvesamfunn, der ho såg at arbeidarane både blei utnytta og stoppa i forsøka på å organisere seg. Dette førte til ei politisk oppvakning hos den unge Ellisif, som hausten 1906 var med på å starte «Nordens Klippe» – ei av Norges første fagforeiningar. I samband med eit besøk hos Lady Barbara Arbuthnott i Sunndal i ungdomstida, fekk Ellisif eit kamera i gåve, og i Finnmark starta ho å fotografere samane sine liv, kulturlandskapet og ikkje minst den sosiale nauda ho såg rundt seg. (Fleire av bilda er å finne på digitaltmuseum.no)Ho lærte seg både russisk og tysk for å kunne omsette bøker og brosjyrar, og heimen til ekteparet Wessel blei ein møtestad for politiske agitatorar og russarar som var på flukt etter den mislukka revolusjonen i 1905.

Det er eit dramatisk og hardt liv som dannar den ytre ramma i denne biografiske romanen. Cecilie Enger fletter inn både dikt og utdrag frå artiklar Ellisif Wessel har skrive, samt delar av avisdebatten som rasa rundt haldningane og handlingane hennar. Men det er likevel måten forfattaren greier å leve seg inn i tankane og kjenslene til denne forunderlege kvinna som rører meg sterkast. Ellisif opplevde mykje motgang og store tap i livet, og eg synest forfattaren på meisterleg vis greier å levandegjere korleis val ho tar og opplevingar ho råkar ut, for er med på å forme henne. Romanen balanserer godt mellom det fiktive og det autentiske, er lettlesen og medrivande. Det einaste eg har å utsetje på romanen er at eg skulle ønskje den var lenger!

Del på facebook
Snø vil falle over snø som har falt

Da Levi Henriksen i 2004 debuterte som romanforfattar med Snø vil falle over snø som har falt var eg ei av dei få som ikkje kasta meg over den mykje omtalte forfattaren. Det gjekk faktisk heilt fram til sommaren 2016 før eg ga meg i kast med ei av bøkene hans – men FOR eit møte! Eg starta «på topp» med Harpesang frå 2014, og var veldig spent på om debutromanen ville «nå opp» når eg let den bli årets romjulslektyre.  

Romanen opnar i det Dan Kaspersen, nettopp lauslate frå eit to års fengselsopphald, stormar ut av kyrkja og vekk frå gravferda til sin eigen veslebror. I si fortviling køyrer han på måfå rundt i bygda der han og broren har delt så mykje, på eit heftig vinterføre med sommardekk på den gamle Volvo Amazonen etter faren. Innlandsvinteren har lagt si kalde klo om Skogli, Dan blir innhenta av fortida og må kjempe for mykje meir ennå få bilen på rett kjøl. 

Romanen byr på råbarka spenningsunderhaldning frå eit barskt og  rått miljø, tilbakeblikk på syskenforhold og oppvekst i ei lita bygd - og ei var kjærleikshistorie. Alt dette spent opp mellom ytterpunkt i pinserørsla og flatfylla. Det heile blir kombinert med absurde episodar som til dømes griseslakt i findress og heisatur til Sverige saman med ein aldrande onkel med beinproteser. 

Høyrest det vilt ut? Banalt?    

Alt er skildra med nærleik og varme, og eg tenkjer at forfattaren sin styrke ligg i nettopp dette: nærleiken og kjærleiken til romanpersonane, blikket for det heimlege landskapet, banda til oppveksten i pinsekyrkja. Henriksen er god til å fortelje historier på ein bilderik måte slik at filmen rullar i hovudet på lesaren. Stemninga som heile tida ligg under, det som kjem fram mellom linjene, gjer det banale truverdig.

Romanen er krydra med betraktningar av typen «Han kom til å tenke på eldre mennesker han hadde sett spankulere rundt her med hendene på ryggen og studere gravstein etter gravstein som om de skulle betrakte bilder på en kunstutstilling.» og «Brøytebilen hadde lagt igjen noen kanelstriper med sand nedover mot byen, som han forsøkte å sikte hjulene inn mot.» 

Skrivestilen har eit munnleg preg som for øvrig blir utmerka ivareteke av Fridtjov Såheim ved innlesing av  lydboka. 

Allereie same år som romanen kom ut fekk Levi Henriksen Bokhandlerprisen – ikkje det minste rart!  

Del på facebook
Marita Fossum:

Å drepe en drage

Å drepe en drage

Else Hammer, 45 år og enslig mor får en desemberdag beskjed fra politiet om at hennes eneste sønn, Joachim er funnet død etter en overdose heroin. Hun blir bedt om å komme til Rettsmedisinsk institutt dagen etter for å identifisere liket. På vei hjem igjen blir livet ganske enkelt for tungt å bære, og hun legger seg rett ned på en benk i Slottsparken, med vesken under hodet mens snøen laver ned rundt henne…

Nåtid veves sammen med fortid. Med utgangspunkt i Else Hammers tungt medisinerte tilstand på psykiatrisk avdelig, får leseren glimt fra hennes oppvekst i Trondheim. Vi presenteres for bruddstykker av en alenemortilværelse med en sønn som går fra å være en livsglad liten gutt til tungt narkoman. Med sår innlevelse beskriver Fossum en mors bekymringer som ikke kan deles med noen. Å være mor til en narkoman innebærer for mye skyldfølelse og skam. Else Hammer har levd i et vakuum og har gått på autopilot – kanskje i flere år. Og etter sammenbruddet fortsetter hun ufortrødent i samme spor, før hun langsomt kommer til forsoning med seg selv gjennom psykiatrisk behandling.

Marita Fossum er utdannet sykepleier og har jobbet i rusmiddeletatens oppsøkende tjeneste, men dette er ingen rusproblematikkbok. Å drepe en drage er en udramatisk og stillferdig beretning om sorgreaksjon, fri for gråtkvalt sentimentalitet. Det er en roman som sier noe universelt om ensomhet, sorg og savn, følelser enhver kan kjenne seg igjen i.

Del på facebook
Steffen Sørum:

Korsfarerne

Korsfarerne

Vi er no godt og vel halvvegs i Sommarles, ein landsomfattande sommarleseaksjon for 1.-7. –klassingar. Og inspirert av Christoffer (10 år) som på same dagen lånte, leste og leverte tilbake Steffen Sørum sin korsfararserie på 5 bøker, fall valet på nettopp denne spennande serien.

Forteljinga startar i 1186. Den franske adelsmannen Bohemond av Reims legg ut på korstog til Det heilage land med heile sitt hus, derimellom den unge frankiske guten Stefan, den yngre systera og dei liveigne foreldra deira. Det blir ei reise som skal vise seg å bli alt anna enn trygg. Allereie før dei når Jerusalem blir den vesle familien spreidd, og Stefan blir kasta ut i utfordrande oppgåver han treng både kløkt og hell for å kome seg gjennom.

Sørum har studert historie, og har derfor god kjennskap til denne tidsepoka. Bøkene er fulle av sverdslag og kamp, men tillegg til spenning og action får lesaren og innblikk i kva eit korsfararfølgje eigentleg er, og korleis det var å leve i mellomalderen. Forfattaren let Stefan oppleve historiske hendingar som slaget ved Hattin og Saladins beleiring av Jerusalem, og viser oss både den kristne og muslimske sida av konflikten.

Serien som Aschehoug har gitt ut under merkelappen «Den blå lesehesten», er lettleste bøker på oppunder 60 sider kvar, med korte setningar og mykje dialog. Dei har og mange illustrasjonar, og passar for elevar på mellomtrinnet som likar eventyr, fart og spenning. Titlane på bøkene er: 

1. Reisen til det hellige land

2. Fanget

3. Tempelriddernes hemmelighet

4. Saladins felle

5. Beleiret

Desse fem bøkene finst og samla i ei lydbok, som dessutan inneheld eit kapittel som er spesialskrive for lydboka. Sørum har og gitt ut boka En faktahest om korsfarerne som passar for same aldersgruppa.

Og om dei vaksne som les bøkene høgt for sine håpefulle (evt. «over skuldra»…) skulle bli inspirert, har fleire av biblioteka i fylket  trilogien om tempelriddaren Arn Magnusson skrive av Jan Guillou til utlån.

Del på facebook

Åpningstider 

Mandag -Torsdag 10 - 19
Fredag 10 - 16
Lørdag  10 - 14

  

Telefon:
71 57 51 00

E-post:
bibliotek@kristiansund.kommune.no 

Vi blir inspirert av